گولباخی باخانی سه لا سی باوه جانی

به وبلاگ من خوووووووووووش اومدید دوستان

تاريخ : چهارشنبه ٢۸ دی ۱۳٩٠ | ٩:٥۱ ‎ق.ظ | نویسنده : خداداداحمدی مهندس باغبانی

 

شناسایی وجمع آوری وارزیابی مورفولوژیکی ژرم پلاسم سیب بومی ایران

 

علیزاده اسدالله و همکاران

 

 

چکیده‌:

     باتوجه به تنوع گسترده ارقام سیب دراقصی نقاط کشور ، به منظور شناسایی ، جمع آوری وحفظ ژرم پلاسم سیب کشور وهمچنین استفاده دربرنامه های به نژادی این بررسی انجام گرفته است . نظر به سطح زیرکشت ومیزان تولید سیب درکشورکه یکی ازعمده ترین محصولات باغبانی محسوب میگردد جهت اجرای طرحهای تحقیقاتی واحداث باغ کلکسیون درمناطق مختلف کشور،  شناسایی وجمع آوری ارقام بومی سیب ضرورت دارد. این شناسایی درمناطق سیب خیزکشور با استفاده از دیسکریتپورIBPGR انجام گردیده . دراین مرحله 57 صفت ، مربوط به مراحل مختلف رشد ونمو گیاه شامل مرحله گلدهی ، بعداز گلدهی ، زمان رسیدن میوه ومرحله خواب درختان مورد مطالعه قرار گرفته است. باغات براساس کتابهای اطلس میوه واطلاعات محلی شناسایی ودرختان موردنظرمشخص وپلاک کوبی گردیدند. صفات مورد نظربراساس فرمهـــــای مربوطه یادداشت برداری شده و درسال سوم ازنمونه های علامتگذاری شده پیوندک تهیه ودرنهالستان هرمنطقه برروی پایه بذری به تعداد 15 اصله پیوند گردیده است. درمرحله دوم طرح پس از یک سال رشدونمو درخزانه ، نهالهای پیوندی به دو منطقه مورد نظر منتقل وازهررقم 4 اصله نهال با فواصل 4×3 متردرقالب طرح آماری لاتیس ساده ویا آگومنتت ( بسته به تعداد ژنوتیپ ها وارقام جمع آوری شده ) جهت بررسی های تکمیلی کشت میگردند. توضیح اینکه با توجه به وجود بیماری باکتریایی آتشک در بعضی مناطق ازانتقال نهالهای آلوده به مناطق ایزوله خودداری میشود. دراین مرحله حدود 400 ژنوتیپ بومی سیب شناسائی وجمع آوری شده است.

کلمات کلیدی : سیب، ژرم پلاسم، صفات رویشی،زایشی، ارقام بومی

مقدمه‌:

  جمع آوری وارزیابی ذخایر ژرم پلاسم داخلی وخارجی ، اساســــی ترین مرحله دربرنامه های به نژادی درختان میوه می باشد معرفی درختان میوه ابتداء با جمع آوری اولیه وارزیابی آنها دریک برنامه ملی که شامل دوره های نگهداری طولانی مدت مواد ژنتیکی موجود ونیز ارقام جدید وارداتی می باشد انجام می گیرد. به سبب تفاوتهای بتانیکی بین درختان میوه وسایر محصولات زراعی ، باغات کلکسیون بایددرسیستم خاصی برای محافظت منابع ژنتیکی درختان میوه طراحی شوند. دراین کلکسیونها صفات مهمی همانندخصوصیات رویشی وزایشی ، سازگاری به شرایط آب وهوایی مختلف ، مقاومت به بیماریها وآفات ونیزتنش های محیطی مورد ارزیابـــــی قرارمی گیرندودربسیاری ازبرنامه های به نژادی مورد استفاده واقع شده که منجر به معرفی رقم یا ارقام جدید میگردد .

ایران با داشتن 180 هزارهکتار سطح زیر کشت وتولید بیش از 5/2 میلیون تن سیب یکی ازکشورهای مهم تولید کننده سیب دردنیا می باشد. طبق آمارسال 2003 سازمان خواربارجهانی(F.A.O  )ایران 8/2 درصدازسطح زیرکشت و07/4 درصدتولیدسیب جهان را به خوداختصاص داده ومقام ششم رادارا میباشد. اکثردرختان موجود سیب درباغات قدیمی کشور بذری بوده که این امرتنوع ژنتیکی گسترده ای را به وجود آورده است. جمع آوری این منابـــع ژنتیکی مهم که با شرایط اقلیمی نامناسب سازگار گشتــه می تواند به عنوان منابع مقاومت دربرنامه های به نژادی به کار گرفته شود. این بررسی با توجه به اینکه ارقام محلی سیب کشوردرمعرض نابودی می باشندونیز با توجه به داشتن خصوصیات مطلوب دربین ژرم پلاسم محلی که می تواند دربرنامه های به نژادی مورد استفاده قرار گیردازاهمیت خاصی برخوردار می باشد.

درداخل کشوراولین بار درسال 35-1334 منیعی اقدام به جمع آوری ارقام محلی سیب ازسراسرکشور نمودکه به همراه چندرقم خارجی درباغ کلکسیون کرج کشت وارزیابی مقدماتی شدند (1). درویشیان درسال 1355 تعداد 56 رقم سیب داخلی وخارجی را جمع آوری ودرایستگاه کمال آباد کرج کشت نمود ، درسال 1371 کلانتری تعداد 15 رقم ازسیب های بومی منطقه کرج را شناسایی نموده است (2). زینانلو (1378 ) سیب های بومی منطقه زنجان را به تعداد 10 رقم شناسایی وجمع آوری نمود(3). همچنین تعدادی ازارقام سیب درکلکسیونهای ایستگاه بسطام شاهرود (39 رقم ) کهریز ارومیه (13رقم ) ، اصفهان (8 رقم ) ، کرمانشاه (5رقم ) وطرق مشهد (67رقم ) نگهداری میشوند. دربسیاری ازمناطق اکثرارقام بدلیل اختلاط ، آلودگی به بیماری های ویروسی وآتشک وحساسیت به کلروز ازوضعیت مطلوبی برخوردار نبوده وقابل رکورد گیری نمی باشند.

درخارج از کشور، دربرنامه جمع آوری ژرم پلاسم سیب آسیای مرکزی که درطی سالهای 1989، 1993 ، 1995و1996 انجام گرفت تعداد 130000 بذر از 892 درخت جمع آوری ودرقالب طرح بین المللی جهت ارزیابی دراختیار 24 همکار طرح قرار داده شد. ازاین توده بیش از 2000 نهال بذری مقاوم لکه سیاه سیب درجنوای آمریکا گزینش شده است. ارقام محلی سیب ازنقاط مختلف سوئیس جمع آوری ودرمنطقه آربوتوم آبونته درنزدیکی شهر ژنو کشت وارزیابی شده است . همچنین کلکسیونهای دیگری ازارقام محلی درختان میوه ازجمله سیب درکشور فرانسه ، بلژیک ، ایتالیا، یوگسلاوی و احداث وارزیابیهای مورد نظر برروی آنها انجام شده است.

مواد و روشها :

دراین تحقیق که به منظور شناسایی ، جمع آوری وارزیابی مقدماتی سیب های محلی کشورصورت گرفته است درمرحله اول درطی دوسال ، مجریان مسئول استانهای سیب خیز(13 استان ) با استفاده ازمطالب مندرج درکتابهای اطلس میوه واطلاعات باغداران درمراحل رشدی مختلف ( قبل ازبازشدن جوانه های گل ، زمان گلدهی ، دوره رشد فعال درخت ورشد میوه وزمان برداشت میوه ) به باغات مورد نظر مراجعه ونسبت به علامتگذاری درختان ، ثبت موقعیت جغرافیایی باغ ، نام صاحب باغ وثبت خصوصیات مهم درختان براساس دیسکریتپور اقدام نمودند. برای هرژنوتیپ ، باغ وصفت یک کد جداگانه اختصاص داده شده ودرجداول کدهای بیان شده اعداد ثبت  گردیدند. برای آنالیزوطبقه بندی ازبانکهای اطلاعاتی کامپیوتری استفاده شده است.

ارزیابیها عبارتنداز :

شکل وفرم درخت ، قدرت رویشی ، اندازه درخت ، قطر تنه ، رنگ پوسته ، نوع پایه ، زمان بازشدن برگها ، فصل گلدهی ، شروع گلدهی ، دوام گلدهی ، نظم گلدهی ، گلدهی ثانویه ، خودسازگاری گلها ، تعداد گل درهرجوانه ، طول دمگل ، اندازه گل ، فراوانی گل ، وضعیت کلاله، شکل وتعداد دورنگ کاسبرگ ، شکل وتعداد ورنگ گلبرگ ، حساسیت به سرمای بهاره ، عادت باردهی درخت ، سال آوری ، محل قرارگرفتن جوانه بارده برروی شاخه ، شکل واندازه ورنگ برگ بالغ ، وجودکرک روی برگ ، طول برگ روی شاخه سال ، طول دمبرگ ، تراکم برگ روی شاخه ، وجود غده یاگوشواره دردمبرگ، حساسیت به آفات وامراض ، حساسیت به خشکی وکلروز ، میزان محصول ، زمان برداشت محصول ، اندازه میوه ، شکل میوه ، وزن میوه ، وجود واکس درسطح میوه ، میزان فرورفتگی درقسمت بالای میوه ، وجودزنگاردرمیوه ،بازارپسندی ، رنگ رویی میوه ، رنگ زمینه میوه ، تیپ رنگ میوه ، کیفیت بافت میوه ، کیفیت خوراکی میوه ، آبداربودن میوه ، سفتی میوه بدون پوست ، ضخامت پوست میوه ، تعداد برچم درتخمدان ، تعداد بذرسالم وپوک درده عدد میوه ، رنگ بذر، ضخامت بذر ، خاصیت انباری ، زمان ریزش برگ ، حساسیت به سرمای زودرس پائیزه وحساسیت به بیماریهای فیزیولوژیک.

درسال سوم ازدرختان انتخابی پیوندک تهیه وبرروی پایه بذری به تعداد 15 اصله پیوند گردیدند.درمرحله دوم طرح پس ازیکسال رشد ونمودرخزانه،نهالهای پیوندی به دو منطقه موردنظر (ایستگاههای تحقیقاتی باغبانی کهریزارومیه وکمال آبادکرج) منتقل وازهررقم4اصله نهال بافواصل 4×3 متردرقالب طرح آماری لاتیس ســاده ویا اگومنت ( بسته به تعداد ژنوتیپ ها وارقام جمع آوری شده ) جهت بررسی های تکمیلی کشت میگردند .

 

نتایج‌ و بحث‌:

درطی سالهای 1381 لغایت 1383 بااجرای مرحله اول این طرح تحت عنوان شناسایی جمع آوری وارزیابی مورفولوژیکی ژرم پلاسم سیب بومی ایران به شماره 81330 – 12 – 100 جمعا 400 ژنوتیپ سیب محلی در13 استان سیب خیزکشور بشرح ذیل شناسایی وارزیابی گردید.

استان آذربایجان غربی 23 ژنوتیپ، آذربایجان شرقی 32 ژنوتیپ،کردستان 47 ژنوتیپ، فارس 33 ژنوتیپ ، اصفهان 25 ژنوتیپ، خراسان 32 ژنوتیپ،تهران وشهرستانهای محلات، قم،ملایر 100 ژنوتیپ، اردبیل 14 ژنوتیپ، چهارمحال وبختیاری 19 ژنوتیپ، کهکیلویه وبویراحمد 21 ژنوتیپ، یزد 22 ژنوتیپ، زنجان 15 ژنوتیپ واستان سمنان 18 ژنوتیپ

درسال 1383 به دلیل فراهم نشدن پایه رویشی ژنوتیپ های جمع آوری شده روی پایه های بذری پیوند ودر 2 ایستگاه تحقیقاتی کهریزارومیه وکمال آباد کرج جهت ایجاد کلکسیون سیب بومی ایران درمرحله تکثیر می باشد.

نتایج حاصل ازاین بررسی نشان می دهد که اولا تمامی ارقام وژنوتیپ های موردمطالعه متعلق به گونه

 Malus domestica Borkh   می باشند وثانیا دامنه وسیعی ازتغییرات دربین ژنوتیپ هاویاارقام ازنظرصفات مورداندازه گیری مشاهده می شود.که نشان دهنده پتانسیل ژنتیکی بالا درژنوتیپ ها وارقام  می باشد.

تشکر وقدردانی :

جا دارد اززحمات ارزنده مجریان طرح دراستانها خانم مهندس سیمادامیاروآقایان سعدالله اسکندری،محمدسرسیفی،علی طاهری، ضیاالدین طباطبائی،محمدجوادکرمی،فتحی،محمودعظیمی،جهانشراحمدی، علی مختاریان،محسن پیرمرادیان وهادی زراعتگرکه درشناسایی وجمع آوری ارقام محلی سیب مناطق مورد فعالیتشان تلاش فراوانی نمودند تشکروقدردانی نمود.

منابع‌ مورد استفاده‌ :

1 -  منیعی ، عباسعلی ، 1371. سیب وپرورش آن . شرکت انتشارات فنی ایران ، تهران  

کلانتری ، سیامک ، 1371. شناسایی ارقام سیب های بومی کرج.

1-     زینانلو ، علی اصغر ، 1378. شناسایی ارقام سیب منطقه زنجان.

2-     خاتم ساز ، محبوبه ، 1371 . فلورایران . شماره 6 ، تیره گل سرخ ، موسسه تحقیقات جنگلهاومراتع ایران.

3-   درویشیان ، محمود ، عباسعلی ، منیعی ، 1369 . اطلس میوه وسازش آن با اقلیم ایران. مرحله اول تا هشتم . سازمان پژوهشهای علمی وصنعتی ایران.

4-     دامیار، سیما ، 1380. گزارش ماموریت به مناطق قم وکاشان.گزارش داخلی بخش.

7-Watking S, R . Smith , R. A . 1982 . Discriptor  List for apple .

8-Nenadovic – Martinic- Evulic- T . Local apple varieties in the kopaonik region . yogoslovansko- Vocarstov. 22: 4 .319-324.

9-Corbaz , R. 1982 . orchards of the past to enrich those  of the future . Act . Horti  142: 23-30.

10-Morchenay . 1982 . Local fruit cultivars  in france , Manage ment and etlnobotany Acta . Horti , 142: 31-42.

11-Popular , C . 1983 . Why  old kinds of the apples and pears and plums . Acta Horti , 142: 45-61.

12-Leterme , E . 1982 . Local varieties of fruit trees . preservation and appraisal of  their  agvonmic characters . Acta Horti : 142: 63-65 .

 

 



Weblog Themes By Pichak

<< مطالب جدیدتر ........ مطالب قدیمی‌تر >>

موضوعات

آرشیو مطالب

درباره وبلاگ


دوستان به وبلاگ من خوش اومدین حتما نظر بدین منتظر نظرات سازنده شما هستیم (وه خیر بین)

s

Created By Webloger.5u.com

*
*
*
*
*
*
*

Powered by webloger ◄┤

Powered by webloger ◄┤

كد موسيقي براي وبلاگ

value= /script

  • ایران موزه | پاپو مارکت