گولباخی باخانی سه لا سی باوه جانی

به وبلاگ من خوووووووووووش اومدید دوستان

تاريخ : چهارشنبه ۳٠ فروردین ۱۳٩۱ | ۱٠:٥٤ ‎ق.ظ | نویسنده : خداداداحمدی مهندس باغبانی

 

 انار (Punica granatum) متعلق به کوچکترین خانواده دو لپه ای (punicaceae) است . انار از جمله درختانی است که علاوه بر داشتن میوه ی مغذی از گل ، پوست میوه ، ریشه و ساقه ی آن از قدیم در پزشکی به عنوان دارو و در صنعت د باغی ، رنگرزی  و رنگ سازی مورد  استفاده بوده است . علاوه بر این به علت داشتن گل های  بسیار زیبا، منفرد و درشت خود در برخی مناطق ایران به عنوان گیاه زینتی کشت می شود. گاهی نیز از گونه های وحشی آن به علت داشتن شاخه های خاردار به عنوان حصار و پرچین در اطراف باغ ها و مزارع استفاده می شود .

این گیاه بومی ایران است و در کشورهای خارجی کمتر دیده می شود ( و یا به چندین رقم زِینتی و یا در برخی موارد به رقم های اهلی  محدود می شود ). در حال حاضر کشور ما بزرگترین تولید کننده و صادر کننده ی انار در جهان است . بر اساس آمار وزارت جهاد کشاورزی مجموع سطح زیر کشت باغ های انار کشور در سال زراعی 87 برابر67 هزار هکتار، میزان تولید  700هزار تن و متوسط عملکرد 12484 کیلو گرم در هر هکتار بر آورد شده است(8). فارس ، خراسان ، یزد ، اصفهان ، مرکزی و تهران مهمترین استان های انار خیز کشور را تشکیل می دهند .  علی رغم بازار بسیار خوب جهانی برای انار ایران ، میزان صادرات ایران بسیار ناچیز  و کمتر از 2 درصد تولید می باشد (4). میوه ی انار حاوی اکثر ویتامین ها از جمله B، A، C و مواد معدنی  مختلف مانند ترکیبات پتاسیم و منیزیم است . پوست میوه ی انار دارای مقدار زیادی تانن و رنگدانه است که رنگرزی سنتی نخ قالیهای ایرانی استفاده می شود . هسته انار علاوه بر مصرف طبی ، در روستاها  در مخلوط با جو به عنوان علوفه برای دام به مصرف می رسد و نیز از پوست میوه ی آن جهت خوراک دام استفاده می شود. به طور کلی عواملی که باعث کاهش محصول می شود شامل  از 85 عامل زنده و غیر زنده است که از نقاط مختلف دنیا گزارش شده است . این عوامل باعث کاهش کمی و کیفی محصول می شود . در این جا ابتدا عوامل غیر زنده و بعد به عوامل زنده ی کاهش دهنده ی محصول پرداخته می شود ( 2)

آفتاب سوختگی

آفتاب سوختگی میوه انار( sun burning) :

آفتاب سوختگی میوه از عوارض رایج در مناطق کشت و کار انار بوده که باعث کاهش مرغوبیت و  بازار پسندی میوه می گردد. پوست میوه هایی که در معرض تابش مستقیم نور آفتاب قرار می گیرند  در اثر شدت تابش سوخته و سیاه می شود . آب دانه ها تبخیر شده و فقط هسته ها باقی می مانند . در صورت شدت عارضه ممکن است میوه انار  غیر قابل استفاده گردد . این میوه ها معمولا دچار ترکیدگی نیز می گردند.نتایج بررسی روی این عارضه در ساوه نشان داده که ارقام ملس پرند،شماره یک بنگاه ، شهپربنگاه و قهوه دان شماره دو کمترین خسارت را از این عارضه داشته اند.

 براساس نتایج اولیه از مقایسه 12 رقم انار تجارتی استان یزد رقم زاغ نسبت به تابش مستقیم آفتاب فوق العاده حساس و انار آبان ماهی با کمتر ازیک درصد آلودگی از هم مقاومتر بوده است . انار اصفهانی دانه سیاه که از نظر مقاومت به کرم گلوگاه درصدرقرار دارد به آفتاب سوختگی میوه نیز نسبتا مقاوم می باشد .

برای کنترل آن علاوه بر رقم مقاوم لازمست با در نظر گرفتن فاصله مناسب کاشت،انجام هرس اصولی و رعایت جهت مناسب ردیف های کاشت از قرار گرفتن میوه در معرض تابش مستقیم آفتاب جلوگیری شود (1)

آفتاب سوختگی و سر شاخه ای درختان  انار :

علایم این عارضه تا حد زیادی شبیه به اثرات سرمای ناگهانی یا سرمای بسیار شدید می باشد با این تفاوت که آلودگی تا سر شاخه ها ادامه یافته ، عمدتا در درختان مسن دیده می شود . در اثر تابش مستقیم آفتاب روی قسمت های آفتاب گیر ( سمت جنوب ) تنه و سر شاخه ها،پوست از بین رفته متورق شده و از قسمتهای چوبی جدا می گردد . معمولا پوست در قسمتهای سایه ( سمت شمال ) سالم می باشد . خسارت این عارضه از تنیه های شب دار مخصوصا اگر شیب روی به جنوب باشد به دلیل تابش عمودی تر آفتاب شدیدتر است.ریشه ها  سالم هستندودر همان سال یا سال های بعد پا جوش زیادی تولید می کنند .

بررسی های انجام شده نشان می دهد که رنگ آمیزی تنه وسرشاخه هایی که در معرض تابش مستقیم آفتاب قرار گرفته اند به وسیله ی مواد سفید رنگ بی اثر مثل مخلوظ گل سفید ( نوعی رس) و آرد جو قادر است از شدت تابشی و در نتیجه ایجاد خسارت به طور کاملا معنی داری جلوگیری نماید.همزمان

با این کارباید در کنار درخت مبتلا نهال جدید انار کاشته یا یکی از پا جوش ها را نگه داشته تا تنه و سر شاخه ها به طورطبیعی در سایه قرار گرفته و از اثرات سوء تابش مستقیم مصون بمانند .

کنترل با انتخاب رقم  مقاوم هرس اصولی و صحیح منطبق با شرایط آب وهوایی ( چون مناطق تولید انار عمدتا حواشی کویر است و دارای شدت تابش نور و نوسانات  شدید حرارت وخشکی مفرط و طولانی هواست هرس باید به گونه ای  باشد که میوه و تنه زیر شاخ و برگ قرار گرفته تا از تابش  مستقیم محفوظ بماند.) رعایت فاصله وجهت مناسب کاشت ، پرهیز  از کاشت مخلوط انار با سایردرختان میوه ، رعایت مراقبتهای زراعی و باغی از جمله  شخم ، آبیاری و کودهی مناسب و متعادل باغات انار ( 1)

ترکیدگی میوه انار:

ترکیدگی میوه انار مهمترین بیماری فیزیولوژیکی و خسارت زا در تمام  مناطق  انار کاری کشورو دنیا محسوب می شود و بعد از کرم گلوگار انار بیشترین خسارت را وارد می سازد . خسارت آن در اصفهان 30درصد و در منطقه ی ورامین 40 درصد گزارش شده ( سپاهی 1366).

عواملی که باعث ترکیدگی انار می شود عبارتند از :  کاهش درجه حرارت هوا ، واریته ، نامنظم بودن دورآبیاری ،بافت و جنس خاک و میزان هوای موجود در آن ، کمی رطوبت هوا ، آلوده بودن باغات انار به آفات مکنده نظیرشته ها و کنه ها،بادهای گرم و بادهای سرد اوایل پاییز ، کمبود برخی عناصر مثل بروکلسیم ، سرمای پاییزی همراه با بارندگی ، آفتاب سوختگی ، تغذیه و اختلالات هورمونی ، کم آبی ، اختلالات درجه حرارت شب و روز و سرمای زود رس پاییزه به ویژه اگرتوام با ریزش  باران باشد . عمده خسارت ناشی از ترکیدگی مربوط به اواخر مرحله داشت یعنی اواخر تابستان و اوایل پاییز ،که هوا در شب ها رو به خنکی می رود می باشد . بنابراین یکی از راه های عملی کاهش ترکیدگی میوه انار برداشت به موقع محصول است .

روش های کنترل :

موفقیت های با استفاده از کاربرد اسیدجیبرلیک به میزان 150 قسمت در میلیون بعد از گل به دست آمده ولی مصرف غلظت های بالاتر ( 250-500-1000 ) باعث تاخیر برگ ریزان درختان در رقم میخوش وکاهش تعداد میوه در سال بعد ازمحلول پاشی گردید . همچنین غلظت 1000ppm آن موجب افزایش سرمازدگی شد . طبق نظر برخی از کارشناسان این عارضه را می توان با مصرف کودهای ازته تا حدودی درمان کرد . در یک بررسی مقدماتی در یک باغ 9-8 ساله در ساوه  مصرف 750 گرم کود ازته برای هر درخت در 6 نوبت نتایج چشمگیری در کاهش  میزان ترک خوردگی میوه انار نسبت به شاهد نشان داد . استفاده از مالچ( پوشاندن خاک با کاه و کلش ) جهت حفظ رطوبت خاک نیز باعث جلوگیری ازتنش رطوبتی درگیاه و کاهش ترکیدگی میوه  شده است . برگ درختان انار با استفاده از ترکیب های کودی نیز در کاهش میزان ترکیدگی میوه موثر بوده است . استفاده از پنولین در مصر به عنوان یک ماده ی ضد تعرق گیاهی با غلظت 5 درصد باعث کاهش قابل توجه ترکیدگی میوه نسبت به قبل شده است.

 واریته مقاوم مناسبترین روش کاهش خسارت است بررسی های انجام شده توسط شاکری در سال 1371 روی 10 رقم از انارهای تجارتی یزد نشان می دهد که این ارقام از نظر ترکیدگی  با اطمینان 99 درصد اختلاف معنی دار وجود دارد . بر این اساس انار آبان ماهی و زاغ با 48-43 درصد ترکیدگی در گروه ارقام  حساس و انار گبری دانه سیاه،شهوار دانه سفید  و شهوار دانه قرمز با 2-1 درصد ترکیدگی در گروه ارقام مقاوم بوده اند . بررسی دیگری در ساوه نشان داد اولا در شرایط یکسان رقم ملس ترش ساوه کمترین حساسیت و رقم پوست سفید شیرین در رتبه ی دوم قرار دارد . ثانیا در خاک های شور میزان ترکیدگی زیاد است . ثالثا ترکیدگی با وزن هزار دانه ارتباط معکوس دارد . در این بررسی انار  رقم آلک قرمز با بیشترین وزن هزار دانه (70 2)  گرم دارای کمترین درصد ترکیدگی بوده است .

کلا برای جلوگیری از آن رعایت دور آبیاری،استفاده از ارقام متحمل به کم ابی ، و پیشگیری از سایر عوامل موجد ترکیدگی علاوه بر کاهش خسارت مستقیم آن به طور غیر مستقیم در کنترل کرم گلوگاه

انار و در نتیجه  کاهش پوسیدگی میوه موثر است ( 1)

سرمازدگی انار(frosting) :

اصولا سه نوع سرما به درختان خسارت وارد می سازد . یکی سرمای دیر رس بهار به این ترتیب که اواخر زمستان هوا به طور محسوسی گرم شده و درختان انار جوانه می زند .در  این صورت یک افت درجه حرارت که گاهی تا نیمه فروردین به تاخیر می افتد  باعث خشک شدن جوانه ها و حتی سر شاخه های نازک درختان خواهد شد و در نتیجه در آن سال محصول  قابل توجهی نداریم . اگر مختصر محصولی نیز تولید شود مربوط به گل های دوم یا سوم انار بوده که کیفیت خوبی ندارد .نمونه آن در سال 69 در یزد اتفاق افتاد( شاکری 1382) دیگری سرمای زودرس پاییزه و سرمای شدید زمستانه.گزارش های متعدد حد تحمل انار نسبت به سرما را 12 -تا 20- درجه سانتی گراد ذکر کرده اند که این اختلاف به علت تفاوت در عواملی از قبیل وراثت و شرایط داخلی  گیاه مثل رسیده بودن کامل بافت ها و سلامت گیاه است . این مقاومت در صورتی است که افت درجه حرارت تدریجی باشد . این خسارت نیز در سال 66 توحید خسارت شدید در باغات انار یزد شد .

زردی کم برگی و پژمردگی از جمله علایم اولیه ای است که در بهار روی درختان آسیب دیده از سرمای زودرس پاییزه یا سرمای شدید زمستان ظاهر می گردد . پوست  ناحیه طوقه ی این درختان  که عمدتا  جوان  هستند از بین رفته متورق شده و از تنه جدا می گردد . این نشانه ها اکثرا در سمت جنوب تنه است . در صورتی که آلودگی شدید باشد و درخت موفق به ترمیم بافت آسیب دیده نگردد . اواسط تابستان برگ ها ریزش نموده یا روی درخت سبز خشک یا زرد خشک شده و میوه روی شاخه های خشکیده باقی می ماند.ریشه های درختان سرمازده سالم اند و در همان سال یا سالهای بعد پا جوش زیاد تولید می کنند و در صورت مساعد بودن شرایط آب و هوایی و مراقبتهای زراعی مناسب این پا جوش ها بعد از چند سال می توانند به مرحله ی تولید اقتصادی برسند .  درختان مبتلا به  نماتدهای مولد غده و در معرض آب و خاک نامناسب و شور قلیایی و ضعف های ناشی از کمبود مواد غذایی و آب و دیگر عوامل تضعیف کننده ، آمادگی بیشتری جهت تاثیر پذیری از سرما را داشته و خسارت بیشتری را بروز می دهند.

استفاده از ارقام مقاوم  یا متحمل به سرما ، تاخیر در انجام هرس پا جوش ها تا اواخر زمستان ، رفع و یا کاهش عوامل تضعیف کننده ی باغات انار و قطع آبیاری باغات بالافاصله بعد از برداشت محصول به منظور تسریع در رکود درخت از جمله توصیه هایی است که به نظر می رسد بتوان از شدت خسارت این عارضه بکاهد( 1).

با توجه به این که حساسیت به سرما زدگی میوه های انار مهمترین عامل  محدود کننده نگه داری طولانی مدت در دمای پایین انبار می باشد بنابراین مقاوم کردن به سرمازدگی  امکان نگه داری طولانی مدت میوه ها را در دمای پایین فراهم می کند .

در بررسی  که توسط آقایان رنجبر،ذولفقاری نسب ، قاسم نژاد و سرخوش انجام شد اثرات سطوح مختلف متیل جاسمونات ( 80 ، 16 و 24 میکرو لیتر در هر لیتر فضای ظرف ) بر القاء مقاومت به سرما زدگی و نیز کیفیت داخلی میوه انار رقم ملس ترش ساوه مورد ارزیابی قرار گرفت ،صفات کیفی مختلف میوه های تیمار شده طی دوره نگه داری میوه ها در دمای پایین ( 2 درجه سانتی گراد ) و نیز پس از پایان دوره انبار درای و نگه داری در دمای محیط مورد بررسی قرار گرفت . نتایج  حاصل نشان دادکه متیل جاسمونات باعث کاهش سرمازدگی ، حفظ کیفیت ظاهری و جلوگیری از آب از دست دهی میوه های انار می گردد . بدون آنکه اثر نامطلوب روی کیفیت داخلی آن داشته باشد . با افزایش غلظت متیل جاسمونات میزان سرمازدگی به طور معنی داری کاهش می یابد . بیشترین شاخص سرمازدگی در تیمار شاهد و کمترین آن در میوه های تیمار شده با 24 میکرو لیتر در لیتر متیل  جاسمونات در دمای پایین انبار و نیز پس از بالا بردن دما مشاهده گردید .

از لحاظ میزان کاهش وزن میوه و میزان ویتامین ث تفاوت معنی داری بین میوه ها ی تیمار شده و شاهد وجود داشت اما هیچگونه اختلاف معنی داری بین آن ها از لحاظ میزان مواد جامد محلول و اسیدیته قابل تیتراسیون عصاره دیده نشد . در مجموع میوه های تیمار شده با 24 میکرو لیتر در لیتر متیل  جاسمونات  بالاترین کیفیت ظاهری با بیشترین اثر بازدارندگی روی سرمازدگی را داشت (5).

 عوامل زنده

 نماتدهای انار :

نماتدهای موجود در خاک های ماسه ای و بسیار سبک عامل خسارت به درختان میوه و از جمله انار است. این نماتدها بیماری خود را به صورت غده ای شدن ریشه ی درختان انار ظاهر می سازند که نتیجه ی آن توقف رشد،ضعف  عمومی ، زردی برگ ها ، ریزش برگ های فوقانی ، سخت شدن سر شاخه ها و خشک شدن تدریجی آن هاست .

 بر اساس تحقیقات انجام شده دوگونه نماتد   M.incognita,Meloidogyne javanica

در باغ های انارستان یزد وجود دارد که متاسفانه در اکثر حالات آلودگی به هردوگونه در یک محل دیده می شود انار یکی از گیاهان حساس نسبت به این انگل بوده و بافت سبک تا نیمه سبک خاک برخی از باغ های انار نیز از عوامل تشدید کننده ی خسارت این نماتدها می شود (2).

در استان اصفهان علاوه بر این گونه ها نژاد چهارم گونه ی M.incognita( در کاشان ) و گونه ی M.hapla ( در قمشه ) و در استان گیلان گونه M.arenaria نیز بر روی درختان انار دیده می شوند (3) .

مبارزه و کنترل :

برای مبارزه با این نماتدها در روی درختان انار هیچ گونه تجربه ی علمی و عملی در سطح بین المللی وجود ندارد ( انار در کشورهای پیشرفته محصولی اقتصادی و قابل توجه نیست ) ولی به خاطر اهمیت مساله در استان  اصفهان از پنج سال پیش مطالعاتی در حاشیه طرح بررسی نماتدهای مولد غده ریشه در اصفهان آغاز شد . که با توجه به نتایج کلی آن ها موارد زیر پیشنهاد می گردد .

الف – استفاده از ارقام مقاوم یامتحمل نسبت به انگل،در بررسیهای انجام شده روی 143 رقم یا توده اهلی و 23 رقم یا توده وحشی انار در رابطه با عکس العمل آن ها نسبت به گونه M.javanica گونه غالب این نماتدها در کشور ) انجام گرفته است ،170 رقم اهلی و 6 توده وحشی به عنوان  انواع متحمل  انار نسبت به این گونه شناخته شده اند ولی با توجه به اختلاظ دو گونه از این انگلها در باغات انار اکثر مناطق کشور از جمله یزد در ادامه تحقیقات باید عکس العمل ارقام  و توده های انتخابی نسبت به نژاد دوم گونه M. incognita (دومین گونه ی مهم این انگلها در باغات انار کشور ) نیز روشن باشد تا عملا امکان استفاده از آن ها در مناطق آلوده فراهم گردد ( یا به عنوان پایه که ارقام مرغوب و حساس در روی آن ها پیوند زده شود و یا اینکه از ژینتور خوب آنها در ابعاد ارقام جدید استفاده شود).

ب- استقرار درخت در اراضی آلوده،آزمایشات متعدد  نشان داده است که آلودگی درخت انار در سالهای اولیه مانع از توسعه و نفوذ ریشه گیاه به عمق مناسب زمین شده و یا افزایش تدریجی جمعیت انگل در خاک موجبات زوال و مرگ گیاه را فراهم می آورد . ولی چنانچه در سالهای اولیه شرایطی فراهم باشد که درخت بتواند به قدر کافی ریشه های خود را درخاک گسترش دهد  (فرارریشه از منطقه اصلی فعالیت نماتد که معمولا در عمق 15- 10 سانتی متر از سطح خاک قرار دارد ) و پس از آن نیز وضعیت نگه داری از باغ به نفع درخت باشد ( نه در جهت افزایش جمعیت نماتد در خاک ) گیاه می تواند فشار وارده از طرف انگل را تحمل نموده و به بازده اقتصادی معقول نیز برسد (  وضعیت کنونی تعدادی از باغات آلوده قدیمی در استان یزد ) رسیدن به این حالت را اصطلاحا اسقرار درخت در اراضی آلوده می نامیم و زمان لازم برای رسیدن به این حالت را دوره ی استقرار گرفته ایم .  با توجه به آزمایشات دوره استقرار برای درختان انار بسته به شرایط مختلف بین 5 تا 7 سال خواهد بود . درختان پس از استقرار در صورت آلودگی قادر خواهند بود خسارت نماتد را تحمل نموده و میزان آن در زیر آستانه اقتصادی فرا خواهد گرفت . در آن صورت جمعیت نماتد در خاک اطراف ریشه  بطور کلی همواره پایین و طی سالیان بعد بطور متعادل باقی خواهند ماند .

ج – مبارزه شیمیایی،از دو سال پیش در اصفهان آزمایشاتی با استفاده از سموم مختلف نماتد کش برای کنترل نماتدهای مولد غده ریشه درختان انار در حال انجام است که تا کنون نماتد کش اکسامایل

(وایدت ) گرانول10 درصد بهترین نتیجه را در کنترل نماتد و تامین رشد گیاه داشته و مسلما پس از انجام آزمایشات و ارائه نتایج به کمیسیون نظارت بر سموم می توان نسبت به وارد کردن سم و مصرف

آن در باغات آلوده اقدام نمود ولی باید توجه داشت با وجود همه مشکلاتی که در باغات انار وجود دارد باز هم این باغات در بین تمام باغات کشور به علت معمول نشدن سمپاشی در آن ها دارای بهترین تعادل بیولوژیکی هستند و درصورتی که از جانب عوامل تخریبی دیگر ( مثلا از بین مراتع و پوشش گیاهی حاشیه باغات انار) چیزی را به باغات انار تحمیل نکنیم و با رعایت دستور العمل های فنی هوشیارانه عمل شود ، می توان این تعادل را هر چه مستحکم تر همچنان برای سال ها حفاظت و نگه داری نمود.وارد شدن هر سمی در باغات انار هر چقدر ضروری و حیاتی باشد باید بسیار سنجیده و متکی به آزمایشات دقیق و متعدد و نقادانه چندین ساله باشد تا از بروز مشکلات و مسائل ناشی از طغیان سایر عوامل خسارت زا که در حال حاضر کم اهمیت و یا بی اهمیت به نظر می رسند مانند کنه قرمز انار ( Tenuipalpus punicae) و شپشک ها و غیره که در صورت طغیان ممکن است ده ها سم پاشی را در طول سال طلب نمایند اجتناب شده باشد . گذشته از آن مصرف هر ساله سموم نماتد کش کاری غیر منطقی است و باید احتمالا تا توجیه کامل و مطمئن ارقام مقاوم یا متحمل بر روی شرایط استقرار درختان در اراضی آلوده فکر ، بررسی و تحقیق کرده فقط در شرایطی خاص از سموم استفاده نماییم ( 3).

 

در یک بررسی که توسط دکتر احمد خیری و مهندس شاپور باروتی در مورد معرفی نماتدهای پارازیت گیاهی جمع آوری شده از خاک های اطراف ریشه درختان انار در استان های تهران و مرکزی و قم  انجام گرفت روش کار و نتایج به این ترتیب است:

روش بررسی:   

نمونه های خاک از عمق ریشه ها و از اطراف آن ها همراه با ریشه های مشکوک جمع آوری گردیدند. هر نمونه را در کیسه پلاستیکی جداگانه ریخته و برای جلوگیری از خشک شدن و از دست دادن رطوبت دهانه ی آن ها را مسدود و مشخصات کامل با برچسب روی کیسه ها یادداشت شدند پس از حمل نمونه ها به آزمایشگاه، تا انجام عملیات آز مایشگاهی در چهار درجه حرارت نگه داری شدند.برای استخراج نما تدهای موجود در هر نمونه ابتدا نمونه ی خاک را کاملا مخلوط نموده و مقدار 250 گرم از هر نمونه را با روش Degrisse 1969 شستشو داده و با سانتریفوژ آن ها، نماتدها از نمونه ها اسخراج شدند که پس از  فیکس به تدریج به گلیسرین منتقل و سپس پر پاسیونهای د ائم از آن ها تهیه گردید که مورد بررسی میکروسکوپی قرار گرفتند.

نتایج:

در این بررسی جمعا تعداد 14 گونه از 9 جنس مختلف تشخیص داده شده اند که اسامی آن ها برای هر شهرستان به طور جداگانه بترتیب زیر مشخص گردیده اند:

در نمونه های جمع آوری شده از شهرستان ری گونه های:

1.Xiphinema pachtaicum

2.Zygotylenchus guevarai

در نمونه های جمع آوری شده از شهرستان تهران و شمیرانات گونه های:

1.Meloidogyne javanica

2.Quinisulocius acti

3.Xiphinema pachtaicum

در نمونه های جمع آوری شده از شهرستان ساوه گونه های:

1.Meloidogyne incognita

2.Meloidogyne javanica

3.Merlinius stequs

4.Pratylenchus zeae

5.Xiphinema pachtaicum

در نمونه ی جمع آوری شده از شهرستان ورامین گونه ی:

1.Xiphinema pachtaicum

در نمونه های جمع آوری شده از شهرستان قم گونه های:

1.Hekicotylenchus digonicus

2.Longidorus africanus

3.Longidorus iranicus

4.Meloidogyne incognita

5.Meloidogyne javanica

6.Nothocriconema mutabile

7.Xiphinema index

8.Xiphinema Vuittenezi

9.Zygotylenchus guevarai

گونه های X.pachtaicum , M.stequs در شهرستان ساوه گسترش و پراکندگی بیشتری را نشان داده و گونه های L.africanus, X.index در شهرستان قم در جمعیت بالایی مشاهده شدند که از نظر انتقال ویروس های بیماری زا دارای اهمیت می باشند. همچنین گونه های M.javanica, M.incognita که از نماتدهای مهم پارازیت گیاهی و مولد غده روی ریشه می باشند،همچنانکه روی ریشه ی بسیاری از گیاهان مورد بررسی در بسیاری از نقاط ایران مشاهده شده و خساراتی وارد می کنند،روی ریشه های انار در شهرستان های تهران و شمیرانات، ساوه و قم نیز وجود دارند و گرچه آلوگی نشان می دهند ولی ظاهرا در حال حاضر خسارتی که ناشی از وجود این نماتدها روی ریشه ها باشد مشاهده نشده است.(3)

 

گیاه سس:

از گیاهان انگلی گلدار است. گونه ای از آن به نام Cuscuta monogina از شهرستان های کرج، ورامین، نطنز و ساوه جمع آوری شده اند،این گونه روی گیاهان هرز یکساله و علفی رشد نمی کند و سیکل زندگی خود را کامل نکرده چون برای رشد و نمو به مو اد غذایی زیادی احتیاج دارد که ظاهرا گیاهان یکساله و علفی قادربه تامین آن نیستند در صورتی که درختان و درختچه ها به علت داشتن شیره غذایی فراوان می توانند میزبان های خوبی برای این انگل باشند رشته های سس پس از جوانه زدن به پا جوش های انار پیچیده با فرو بردن مکینه خود شیره ی گیاهی را جذب و به رشد و نمو خود ادامه می دهند.

 

مبارزه و کنترل:

با استفاده از شخم یا کولیتواتورزدن یا کندن دستی علف های هرز یا استفاده از علف کش گراماکسون به نسبت 3 لیتر در هکتار روی علف های هرز یا سس های رویش یافته. به موازات این کار باید کلیه پاچوش ها و هرگونه شاخه ای که بتواند گیاه سس آن را به عنوان قیم استفاده کند قطع کرد حتی بایستی از پهلوی هم قکرار گرفتن شاخه ها جلوگیری شود زیرا باعث انتقال آلودگی می گردد. جهت مبارزه با انگل سس و جلوگیری از خسارت عمده آن پس از اتصال به درخت از علف کش راندآپ با غلظت های 1 تا 3 در هزار استفاده می شود.

طبق بررسی صانعی و همکارانش در مورد غلظت های مورد استفاده ی این علف کش کلیه ی غلظت های مورد استفاده از یک تا 3 در هزار در برابر شاهد معنی دار شده است لیکن بین تمارها اختلاف معنی داری مشاهده نشده است.(2)

نکته: به هیچ وجه نباید به سس اجازه به بذر رفتن را داد و باید قبل از به بذر نشستن باغ از وجود آن پاک سازی گردد.

 

ترشیدگی و پوسیدگی انار:

عامل بیماری قارچ Nematospora sp است. بر اساس تحقیقات انجام شده عامل بیماری توسط نیش سن های آلوده ی فعال در باغات انار از جمله Dolycris sp , Acrosternum sp  Apodiphus amygdali به میوه ها منتقل می شود. در زمان گلدهی درخت نیش حشره باعث ریزش گل ها می شود و پس از تشکیل میوه در محل نیش حشرات ابتدا لکه های تغییر رنگ یافته ای تشکیل می گردد که در حالتهای اولیه رنگ آن کرمی بوده و لی به تدریج لکه ها بزرگتر و تیره رنگ تر می شود در زیر این لکه های پوست، دانه های انار تغییر رنگ داده و به تدریج شروع به له شدن و ترشیدگی می نمایند. سرانجام تمام میوه ها از بین رفته و این روند همچنان تا انبار نیز ادامه می یابد.(2)

 

وضعیت فعلی خسارت:

در استان یزد دامنه انتشار به علت جمعیت زیاد عوامل انتقال دهنده بسیار بالاست در حالی که در استان اصفهان (به خاطر وضعیت بهتر اراضی غیر زراعی اطراف از نظر سرسبزی و وجود مراتع در اطراف باغات انارسن های انتقال دهنده به انارستان ها هجوم نیاورده اند) به جز در شرایط استثنایی ارقام خسارت زیاد چشمگیر نمی باشد. برخورداری ویزدانی (1364) میزان خسارت را در باغات شدید آلوده اردکان تا 80 درصد میوه ها ذکر کرده اند.

 

کنترل بیماری:

در یک بررسی که توسط مرکز تحقیقات کشاورزی یزد روی ارقام تجارتی صورت گرفت، حساس ترین رقم گبری دانه سیاه و مقاومترین آن اصفهانی دانه سیاه تعیین شد. سایر روش ها شامل:

الف: مبارزه شیمیایی: هزینه زیاد مبارزه مکانیکی و عدم کارآیی کافی این روش در کنترل آفات درختان انار و اجتناب از مبارزه شیمیایی، باعث طغیان حشرات و فعالیت شدید سن ها روی درختان انار می باشند. استفاده از چند حشره کش لبایسید به صورت مخلوط با کاپتان در چهار مرتبه به فاصله یک ماه از یک دیگر در کنترل معنی دار بیماری موثر بوده است ولی از آن جا که مبارزه توام با ریزش شدید برگ درختان بوده است احتمالادر اثر طغیان کنه انار پیشنهاد می شود سموم مذکور با یک کنه کش مناسب مخلوط گردد (برخورداری ویزدانی 1364)

ولی متاسفانه با توجه به پلی فاژ بودن عامل بیماری که در ایران علاوه بر انار حمله آن به پسته و یازده گونه گیاه دیگر نیز گزارش گردیده است (نیمان و همکاران 1364، ارشاد و برخودرای 1365) و فراوانی میزبان های حشرات انتقال دهنده و دوره چهار تا پنج ماهه سرایت بیماری به انار به نظر می رسد که مبارزه شیمیای یروی میزبان قادر نیست جمعیت عوامل انتقال دهنده را طوری پایین آورد که پس از چندی از این نوع مبارزه بی نیاز باشیم (این مساله در استان های کرمان، یزد، مرکزی، اصفهان، خراسان، سمنان که باغات پسته وانار توام وجود دارند بسیار قابل ملاحظه  است) .

ب-توجه به تمایل عامل انتقال بیماری به زندگی در محیط خارج از باغات و در روی گیاهان  مرتعی (احتمالا یکی از علل طغیان حشرات انتقال دهنده و هجوم آن ها به باغات انار از بین رفتن این گونه ها در اثر خشکسالی های چند سال اخیر و یا تخریب مراتع می باشد) این امکان را به وجود می آورد که با بهبود وضعیت پوشش گیاهی اطراف باغات انار از هجوم و خسارت این عوامل به باغات جلوگیری نماییم.(6)

 

پوسیدگی طوقه درختان:

علایم این بیماری عبارتند از: پوسیدگی، شکاف خوردگی و سرانجام ریزش پوست در قسمت های حدود طوقه وقتی پوسیدگی در بخشی از پوست تا حدود 50% محیط طوقه ایجاد شود، شاخه ی مربوط به این قسمت یا تمام درخت از رشد باز ایستاده ولی خشک نمی شود.در شرایطی که پوسیدگی به سرعت ظرف چند روز به طور عرضی سراسر محیط طوقه را گرفته درخت یا شاخه ی مربوط به این قسمت نسبتا سریع سبز خشک می شود پوست محل ضایع دیده پس از چندی خشک شده و ریزش می نماید . عامل این بیماری را قارچی به نام فیتوفترا می دانند و این قارچ به ریشه درخت کاری نداشته به همین دلیل بعد از خشک شدن درخت در سال های بعد درختان بیمار پاجوش و یا ریشه جوش هایی تولید می کنند ولی متاسفانه این گیاهان جدید نیز سرنوشت والد خود را دارند.علوی (1364) عامل بیماری را در  درختان بیمار در کاشان P.cactorum می داند.( 2)

 

مبارزه و کنترل :

الف-استفاده از ارقام انار، عکس العمل ارقام انار در برابر این بیماری بسیار متفاوت است در حالیکه برخی از ارقام در برابر این بیماری سریعا از بین می روند ارقام دیگری محل ضایع را ترمیم می کنند. در برخی از ارقام یا تحت شرایط خاصی بیماری به ریشه ها هم سرایت می کند در صورتی که در بیشترواریته ها بیماری فقط در محل طوقه باقی می ماند در هر صورت بررسی عکس العمل ارقام جمع آوری شده در کلکسیون آزمایشگاه اصفهان می تواند راه گشای مبارزه با این بیماری از طریق استفاده از ارقام متحمل یا مقاوم باشد.

ب-مبارزه با شرایط ایجاد بیماری، بیماری در باغاتی که (به لحاظ استفاده بیشترازآن در زمین) در پای درختان کشت هایی مانند سبزی، صیفی، جالیز و یا علوفه انجام می گیرد و طبعا آبیاری آن ها بر اساس زراعت دوم انجام می شود شایع تر بوده و در شرایط آلودگی خاک به قارچ عامل بیماری، آبیاری کرتی نیز مضر و باعث افزایش خسارت می شود بنابراین تخاذ هر روش آبیاری و یا کاشت که مانع از رسیدن آب به طوقه درخت شود، در تخفیف بیماری بسیار موثر خواهد بود.

ج-مبارزه شیمیایی، چون بیماری (جز در حالتهای استثنایی) در قسمت طوقه ی گیاه باقی می ماند و به ریشه گسترش نمیابد، با توجه به تجربیات موجود در مورد مبارزه با قارچ Phytophotra drechsleri در زراعت خیار اصفهان و آزمایشات مقدماتی انجام شده علیه این بیماری در اردستان به نظر می رسد که می توان پس از بررسی دقیق سیکل بیماری با استفاده از قارچ کش متالاکسیل Metalaxyl 5G موفقیت هایی را در جهت مبارزه شیمیایی با این بیماری به دست آورد.(3)

 

بیماری های ناشی از قارچ و کپک ها:

از معروفترین قارچ های مزبور پنی سیلیوم و آسپرژیلوس می باشد که کیندی های آن ها به وفور همه جا حتی در هوای آزاد دیده می شود. اگر فقط به مدت چند دقیقه ظرف محیط کشت یا پتری دیش را باز کنیم و در مجاورت هوا قرار دهیم اجتماعات ریسه ای این قارچ ها پس از مدتی در محیط کشت پدیدار می شوند پنی سیلیوم ها معمولا روی مرکبات، میوه ها،ژله ها و مرباها و یا بر روی سایر مواد خوراکی که توسط اسپور مربوطه آلودگی پیدا کرده باشند ایجاد کپک هایی به رنگ سبز یا آبی می نماید که به کپک سبز نان معروف است. آسپرژیلوس نایجر تولید اجتماعات سیاه رنگی می کند که کپک سیاه می نامند در انار نیز قارچ پنی سیلیوم تولید پوسیدگی آبی می کند و قارچ آسپرژیلوس باعث فساد داخل میوه شده، توده ی گرد مانند خاکستری رنگ را به وجود می آورد. همچنین این دو قارچ مسائل عدیده ای را در انبار داری این میوه ایجاد می کنند که از آن جمله بیماری لکه قهوه ای انار می باشد.

یکی از راه های خسارت این قارچ ها ورودآن ها به داخل میوه از طریق نیش حشرات و یا آسیب دیدگی میوه و به طور اعم و رود آن ها به میوه های ترکیده می باشد که به محض ورود باعث پوسیدگی و ترشیدگی میوه می شوند و رنگ نامطلوب و بوی نامطبوع در میوه ایجاد می کنند(2)

در حال حاضر پوسیدگی میوه انار در انبار یا در مراحل بازار رسانی، مهمترین مشکل انبار داری و مانع عمده صادرات میوه انار محسوب می گردد تا کنون بیش از 25 گونه و جنس قارچ یا باکتری به عنوان عامل پوسیدگی و ترشیدگی میوه انار از سراسر جهان گزارش شده است. در ایران اخیانی و همکاران هشت گونه قارچ از جنس Aspergillus و گونه هایی از جنس Fusarium, Alternaria,Rhizopus,Penicillum, Nematospora و دو گونه مخمر به نام های

Sacaromyces sp,Hanseniospora vincae و انواعی از نماتد، کنه و باکتری های ساپروفیت را به عنوان عوامل فساد و گندیدگی میوه انارذکر نموده اند.

شاکری و همکاران قارچ های

Penicillium  minoluteum  link ,Penicillium glabrum(wehmer) Aspergillus flavus,Aspergillus niger van Tieghem,Gliocladium roseum Corda  از میوه های انار آلوده باغ و انبار جداسازی و گزارش کرده اند. بر اساس این گزارش قارچ A.niger از توانایی بالاتری در نفوذ و رشد و تکثیر برخوردار بود و در همه نمونه های آلوده، بدون استثنا وجود داشته است از 148 نمونه میوه انار آلوده به Aspergillus که از باغ های انار استان های اصفهان و یزد جمع آوری شدند نیز گونه های A.ocraceus, A.tamaril, A.niger,A.flavus,A.parasiticus, A.fumigatus جداسازی و شناسایی گردیده است پوسیدگی به طور عمده از باغ شروع می شود و شب پره ی Zeller spectrobates ceratoniae  موسوم به کرم گلوگاه انار نقش کلیدی در شروع آلودگی دارد.

علاوه بر کرم گلوگاه، ترک های ریز موجود در پوست، آفتاب سوختگی محل های تغذیه حشرات مکنده ، آسیب های مکانیکی را بالاخره لهیدگی ایجاد شده در حین برداشت یا در مراحل مختلف حمل و نقل نیز از جمله عوامل هستند که می توانند پوسیدگی میوه انار را به دنبال داشته باشند اما وجود این عوامل برای ایجاد پوسیدگی و ترشیدگی الزامی نیست میوه انار همانند سایر میوه ها، به علت دارا بودن مقدار زیادی آب در معرض  فساد قرار دارد قارچ های آسپرژیلوس و پنیسیلیوم می توانند در صورت وجود شرایط مساعد از نظر دما و رطوبت، میوه های سالم انار را بپوسانند.

مولایی و همکاران اثرات پرتو گاما را در کشتن کرم گلوگاه انار وجلوگیری از رشد قارچ های انباری پنیسیلیوم و آسپرژیلوس مورد بررسی قرار داده و پرتو دهی با 100 کیلوکالری را موثر دانسته اند.طاهری و همکاران هم تاثیر گاز متیل برومید را روی کرم گلوگاه انار وفساد میوه بررسی و غلظت های 35 و 40 گرم در متر مکعب را با تاثیر کم و بیش یکسان، موثر ارزیابی کرده اند. همچنین امانی ضد عفونی انارهای برداشت شده را با محلول 2 در هزار تیابندازول و سمپاشی قبل از برداشت با همین قارچ کش را به منظور جلوگیری از کپک زدگی توصیه نموده است (4)

 

کنترل آسپرژیلوس:

می توان با سم پاشی به وسیله Bavistin 5/0درصد، M-45 Dithane 25/0درصد یا Dithanez-7825/0 درصد ظرف 15-10 روز بعد از شروع گلدهی از این بیماری جلوگیری نمود.

همچنین برای کنترل گونه ای آلترناریا (Alternaria alternata) سم پاشی با Dithan M-45 25/0درصد یا Captaf25/0 درصد در کنترل آن موثر بوده است (7).

به منظور تکمیل نتایج و دستیابی به یک روش مطمئن و کاربردی برای کنترل پوسیدگی های میوه انار در انبار، طرح بررسی روش های مناسب جهت افزایش عمر انبارداری انارهای ملس یزدی و گل تفتی» از سال 1378 به مدت دو سال در ایستگاه مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی یزد اجرا شد.

 

مواد و روش ها

این طرح به صورت اسپلیت پلات با سه تکرار دو عامل و تحت شرایط کنترل دما و رطوبت از ابان ماه 1378 به مرحله اجرا گذاشته شد عوامل اصلی و فرعی آزمایش عبارتند از:

 

الف) عوامل اصلی

دو رقم انار تجارتی استان یزد بنام ملس یزدی و گل تفتی.انار رقم ملس یزدی اناری است با طعم میخوش، قرمز رنگ، دانه قرمز،هسته متوسط، صادراتی، با بازار پسندی بسیار خوب که رقم غالب باغهای انار استان یزد را تشکیل می دهند رقم گل تفتی، اناری است ترش ، به رنگ زرد روشن که رقم غالب شهرستان تفت، واقع در 20 کیلومتری یزد، را تشکیل می دهد و به همین علت به گل تفتی معروف است.

 

ب)عوامل فرعی

عوامل فرعی شامل: 1-محلول 5%کلرید کلسیمCAcl2-2 واکس (ماده پوششی محافظ و کنترل کننده تنفس و تعرق) 3-هیپوکلریت سدیم Clona به نسبت %10 از مایع تجارتی بنام وایتکس 4-بنومیل (Benomyl) 5/1 در هزار 5-اکسی کلرورمس (copper oxychloride 1%) 6-تیابندازول (Thiabendazole) یا تکتو 5/1 در هزار و 7-شاهد

برای هر واحد آزمایشی 50 عدد انار هم اندازه و سالم از هر رقم (ملس یزدی و گل تفتی) انتخاب و در پنج جعبه پلاستیکی (در هر جعبه 10 عدد) گذاشته و به مدت یک دقیقه در یکی از محلول های ضد عفونی غوطه ور و پس از خشک شدن به اطاق حرارت ثابت با دمای 10-+1 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی 60-50 درصد منتقل و در پنج نوبت به فاصله تقریبی یک ماه و در هر نوبت یکی از این جعبه ها مورد بررسی قرار داده و تعداد انارهای سالم و پوسیده هر جعبه شمارش گردید.در این بررسی درصد پوسیدگی میوه تعیین و نتایج حاصله بر اساس تجزیه واریانس طرح اسپلیت پلات با روش دانکن و با استفاده از برنامه MSTAT-C مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت.

برای تعیین بازار پسندی میوه های تیمار شده از گروه ارزیاب استفاده شد مقدار TA3, PH,TSS2 نیز در آزمایشگاه تحقیقات خاک و آب یزد اندازه گیری شد به استثناء واکس مورد استفاده در سال اول، که به دلیل اثرات نامطلوب روی میوه، در سال دوم از نوع جدیدی استفاده شد، بقیه آزمایشها برای سال دوم عینا تکرار گردید.

 

نتایج

براساس تجزیه و تحلیل آماری انجام شده اختلاف بین تیمارها از نظر سال،رقم،مواد ضد عفونی و همچنین اثر متقابل سال و رقم،سال و مواد ضد عفونی،رقم و مواد ضد عفونی در سطح احتمال 1% و اثر متقابل سه گانه سال رقم و مواد ضدعفونی روی پوسیدگی های انباری میوه انار در سطح احتمال 5% معنی دار شد.تجزیه واریانس کامل تیمارهای اعمال شده به شرح جدول شماره 1 می باشد.

در مجموع انار رقم گل تفتی در مقایسه را رقم ملس یزدی نسبت به عوامل بیماریزای قارچی انباری و پوسیدگی مقاومتر بوده و آلودگی کمتری نشان داد.همچنین درصد پوسیدگی در سال اول با سال دوم اجرای طرح تفاوت فاحش نشان داد. گروه بندی میانگین های اثر متقابل رقم و سال به شرح جدول شماره 2 می باشد.

گروه بندی میانگین اثر تیمارهای فرعی (مواد مختلف ضد عفونی)، روی پوسیدگی میوه انار در انبار به شرح جدول شماره 3 می باشد. چنانکه در نتایج درج شده در این جدول مشاهده می گردد وایتکس بالاترین تاثیر در کاهش میزان پوسیدگی های انباری انار داشته است بنابراین برای ضد عفونی میوه انار قبل از انبار کردن قابل توصیه می باشد.این ماده دارای 7% کلر می باشد و برای مصارف پاک کنندگی،تصفیه آب،دارویی،قارچ کشی و ضد عفونی استخرها و در خشک شویی ها استفاده می شود.بر اساس استعلام به عمل آمده از آزمایشگاه کنترل مواد غذایی آرایشی و بهداشتی استان یزد وابسته به دانشگاه پزشکی شهید صدوقی، این ماده هیچگونه آثار سرطان زایی و باقیمانده ای ندارد.

بر اساس همین نتایج، درصد پوسیدگی تیمار واکس در بالاترین سطح حتی قبل از شاهد قرار گرفته است این نتیجه به دلیل سوختگی های شدید بود که واکس مصرفی در سال اول اجرای طرح روی میوه ها ایجاد کرد البته در سال دوم از واکس جدیدی استفاده شد که اثرات نامطلوب واکس قبلی را نداشت.

اثر متقابل مواد ضد عفونی و رقم هم روی پوسیدگی های انباری میوه انار در سطح احتمال یک درصد معنی دار بود.

چنانکه در جدول گروه بندی میانگین ها (جدول شماره 4) ملاحظه می شود ماده ضد عفونی کننده وایتکس و رقم گل تفتی بیشترین تاثیر در کاهش پوسیدگی میوه انار در انبار داشته است.

اثر متقابل مواد ضد عفونی و سال روی عوامل بیماریزای قارچی انبار و پوسیدگی های انباری انار در سطح احتمال یک درصد معنی دار و بهترین گزینه از آن ماده ضد عفونی کننده وایتکس در سال دوم بوده است اثرات متقابل سال، رقم و ماده ضد عفونی هم در سطح احتمال 5 درصد معنی دار و گزینه (رقم گل ×وایتکس ×سال دوم) نسبت به بقیه برتری داشته است.

 

جدول 1: تجزیه واریانس تیمارهای اصلی و فرعی و اثرات متقابل آنها روی پوسیدگی میوه انار

F

میانگین مربعات

مجموع مربعات

درجه آزادی

منابع تغییرات

7233/122

857/1203

857/1203

1

سال

6359/1549

190/15201

190/15201

1

تیمارهای اصلی (رقم)

8495/31

429/312

429/312

1

سال× رقم

8547/55

556/640

333/3843

ف6

تیمارهای فرعی (مواد ضد عفونی)

8782/33

524/388

143/2331

6

سال× تیمارهای فرعی

0720/6

635/69

810/417

6

رقم× تیمارهای فرعی

4131/1

206/16

238/97

6

سال× رقم×تیمارهای فرعی

معنی دار در سطح احتمال 1% ضریب تغییرات: %46/13 معنی دار در سطح احتمال 5%

 

جدول 2-گروه بندی میانگین اثرات متقابل رقم و سال

گروه بندی

میانگین

ملس×سال اول  a48/40=1 Mean

48/40=1Mean

ملس×سال دوم  a76/36=3 Mean

43/17=2 Mean

گل×سال اول  b

43/17=2 Mean

76/36=3 Mean

گل×سال دومc

0006=4 Mean

000/6=4 Mean

 

جدول 3-گروه بندی میانگین اثر تیمارهای  فرعی روی پوسیدگی میوه انار در انبار

گروه بندی

میانگین

واکس a00/38=2 Mean

33/25=1 Mean

شاهد b67/30=7 Mean

00/38=2 Mean

کلراید کلسیم c33/25=1 Mean

17/16=3 Mean

کسیکلرور مس c67/24=5 Mean

33/19=4 Mean

تکتوcd00/22=6 Mean

67/24=5 Mean

بنومیلde33/19=4 Mean

00/22=6 Mean

وایتکس e17/16=3 Mean

67/30=7 Mean

 

جدول 4 گروه بندی میانگین اثر متقابل مواد ضد عفونی و رقم روی پوسیدگی میوه انار در انبار

گروه بندی

میانگین

ملس یزدی × واکس a 5567=2 Mean

33/83=1 Mean

ملس یزدی ×شاهد b00/45=7 Mean

67/55=2 Mean

ملس یزدی ×کلراید کلسیم c33/38=1 Mean

67/27=3 Mean

ملس یزدی ×اکسی کلرورمسc33/38=5 Mean

33/29=4 Mean

ملس یزدی ×تکتوc00/36=6 Mean

33/38=5 Mean

ملس یزدی ×بنومیلd33/29=4 Mean

00/36=6 Mean

ملس یزدی ×وایتکس d67/27=3 Mean

00/45=7 Mean

گل تفتی ×واکسe33/20=9 Mean

23/12=8 Mean

گل تفتی ×شاهد ef33/16=14 Mean

23/20=9 Mean

گل تفتی ×کلراید کلسیم fg33/12=8 Mean

667/4=10 Mean

گل تفتی ×اکسی کلرور مسfg00/11=12 Mean

333/9=11 Mean

گل تفتی ×بنومیلgh323/9=11 Mean

00/11=12 Mean

گل تفتی ×تکتوgh000/8=13 Mean

000/8=13 Mean

گل تفتی ×وایتکسh667/4=10 Mean

33/16=14 Mean

 

نتیجه گیری و بحث :

بر اساس تجزیه و تحلیل آماری انجام شده اختلاف بین تیمارها از نظر سال،رقم،مواد ضد عفونی و همچنین اثرات متقابل سال و رقم سال و مواد ضد عفونی،رقم و مواد ضد عفونی در سطح احتمال 1% و اثر متقابل سه گانه سال رقم و مو اد ضد عفونی روی پوسیدگی های انباری میوه انار در سطح احتمال 5% معنی دار شد. در مجموع انار گل تفتی در مقایسه با رقم ملس یزدی نسبت به عوامل بیماریزای قارچی و پوسیدگی های انباری انار مقاومتر بوده و آلودگی کمتری را نشان می دهد.افت وزن نیز در این رقم در مقایسه با انار ملس یزدی کمتر است بعلاوه با گذشت زمان اسیدیته آن هم کاهش یافته و طعم و مزه آن بهبود می یابد.علیرغم این ویژگی مطلوب در حال حاضر انار گل تفتی به دلیل رنگ سفید و ترش بودن آن در زمان برداشت از بازار پسندی مطلوبی برای صادرات وتازه خوری برخوردار نمی باشد، اما رقم ایده آلی برای تهیه فرآورده های انار از جمله کنسانتره و اناردان است به علاوه با توجه به خاصیت بسیار خوب انبار داری و کاهش اسیدیته و بهبود طعم و مزه آن، متناسب با افزایش طول مدت انبارداری رقم بسیار مناسبی برای مصرف در خارج از فصل می باشد. در بین عوامل فرعی، وایتکس تجارتی 10 درصد، بالاترین تاثیر در کاهش میزان پوسیدگی های انباری انار داشته و برای ضد عفونی میوه انار قبل از انبار کردن قابل توصیه می باشد. یافته اخیر برای ایران و دنیا جدید است.

 

بیماری های مهم شاخه و برگی درختان انار شامل:

سرخشکیدگی و شانکر درخت انار C.Mass, Ceuthospora phyllosicta علایم به صورت ظهور لکه های هلالی سیاه روی شاخه ها،مناطق آلوده فرو فته، مسطح با حاشیه برجسته می گردند بعدا پوست خشک و ترک خورده می گردد و قسمت های چوب تغییر رنگ داده و غیر طبیعی قهوه ای تیره تا سیاه می شوند.شاخه های بالاتر از لکه ها خشک و در حالت شدید تمام درخت از بین می رود این بیماری علاوه بر آن باعث سوختگی گره ها و سرخشکیدگی شدید می شود.

لکه برگی با کتریایی Xantomonas punicaeظهور لکه های مشخص، نامنظم، آبگزیده کوچک روی برگ ها قطر این لکه 5-2 میلی متر بوده و دارای مرکزی نکروتیک به اندازه ته سنجاق می باشد بعدا لکه ها به رنگ قهوه ای روشن و سپس تیره با حاشیه آبگزیده در می آیند لکه ها دارای اندازه مختلف و تعداد متنوع می باشند که به یکدیگر پیوسته و قسمت عمده ی برگ را می پوشانند برگ های آلوده ی شدید زرد شده و به راحتی می ریزند ترشحات باکتری گاهی در مرکز این لکه ها دیده می شود .

لکه برگی Colletotrichumبیماری بصورت ظهور لکه های کوچک، بنفش، سیاه مات و یا سیاه شروع می شود.

لکه برگی Gloeosporides : سریعات حاشیه ی لکه ها زرد می شوند بعدا لکه ها بزرگ شده و از سیاه به ارغوانی سیاه تبدیل می گردند سپس قسمت اعظم برگ لکه دار شده و برگ ها می ریزند.

لکه برگی Coleophoma empetri: روی برگ ها لکه های مدور، قرمز قهوه ای تا قهوه ای تیره ظاهر می شوند لکه ها به هم پیوسته و مناطق وسیعتر مدور قهوه ای تیره به وجود می آورند با پیشرفت بیماری برگ های آلوده زرد شده و می ریزند روی میوه ها نیز لکه هایی ظاهر می شود که محدود به اپیدرم می باشد.

سوختگی باکتریایی Xanthomonas campestris pv punicae: همانند بیماری لکه برگی با کتریایی است ولی تنها محدود به برگ ها نبوده و باعث آلوده کردن گره ها، گل ها و میوه ها نیز می شود. (2)

 

کنترل

برای لکه برگی سم پاشی با Topsin-M 1/0 درصد، sulfex03/0 درصد Difolatan 2/0 درصد یا Dithane M-45 3/0 درصد در فاصله ی 15 روز کنترل خوبی از بیماری را می دهد. برای سرخشکیدگی و شانکر هرس شاخه ها و قسمت های آلوده و نیز سم پاشی با سموم مناسب آن، البته تقویت درخت نیز مهم است(7)

 

سایر عوامل زیان آور روی قسمت های مختلف گیاه:

الف-Agrobacterium tumefaciens: باکتری عامل سرطان در طوقه و ریشه انار که در مناطق اصفهان و نجف آباد از روی انار جدا گردیده و نوعی زردی و مرگ انار ایجاد می کند.

ب-مخمرHanseniaspora vineae که عامل بیماری ترشیدگی  انجیر و انار در کاشان است .

ج-قارچ Rosellinia necatrix عامل پوسیدگی سفید  ریشه که علاوه بر استان اصفهان در قصر الدشت شیراز نیز برروی انار دیده شده است و قارچ Armillaria mellea که از روی انار در راوند کاشان جمع اوری گردیده است.

د- انواع سس های درختی cuscuta spp که در نقاط مختلف استان اصفهان مخصوصا در باغات انار شهرستان نطنز خسارت بسیار شدیدی دارند. در این بررسی اجمالی در استان یزد مشاهده نگردیده اند که لازمست در نقل و انتقال نهال و یا قلمه ریشه دار انار در استان یزد مخصوصا از نظر عوامل ذکر شده در موارد الف و ج مراقبتهای جدی به عمل آید (3)

همچنین انواع پوسیدگی میوه که به وسیله ی این عوامل بوجود می آیند:

*Petalotiopsis versicolar

*Coniella granati petrake

*Spicaria sp

*Phomopsis sp

*Rhizoctonia spp

*Sclerotium spp

*Cephalosporium acremonium

*Penicillium expansum

*Drechslera  rostrata

پوسیدگی های میوه به نام همان جنس عامل بیماری نامیده می شوند (2)

 

سایر بیماری های مشاهده شده روی انار:

ویروس موزائیک خیار (CMV) که روی درخت اناری در باغ گیاه شناسی دانشگاه زاگرب مشاهده شد .

ایجاد لکه قهوه یا پوست میوه انار در رقم wonderful طی نگه داری در انبار که برداشت دیر و نگه داری زیر 6 درجه باعث کم شدن آن می شود.

قارچ مولد لکه در میوه به نام Belteraniella humicola که روی پوست میوه دیده شده .

قارچ لکه میوه سر کوسپورایی (Cercospora sp) که میوه های آلوده لکه های سیاه نامنظمی را نشان می دهند که بعدا این لکه ها یکی شده و لکه های بزرگتری را پدید می آورد برای مبارزه با این عارضه 2 تا 3 بار سم پاشی در مدت 15 روز با Dithan M-45 یا کاپتان 5/2 در هزار بعد از تشکیل میوه کنترل موثری بوده است (7)

بیماری Internal Break down یا نرمی داخل نسوج که در اثر این عارضه حبه های انار از داخل نرم شده، سلول ها از بین رفته و در قسمت های آلوده رنگ دانه سفید و طعم آن ترشیده و بد مزه می شود (3)

بحث آخر :

درخت انار (از دیدگاه یک گیاه) شاید به اندازه یک دهم تاق، قیچ، گز، گون و آتریپلکس جلوی ورود شنهای روان به شهرها و روستاهای حاشیه ی کویر را گرفته باشد و حق داشته باشد از ما بخواهد به خاطر خودمان هم که شده به اندازه یک صدم خرجی را که برای این گیاهان در پروژه های تثبیت شن که خیلی هم ضروری هستند انجام می دهیم، برای بهبود وضع او هم سرمایه گذاری کنیم اگر از همه ی اینها هم بگذریم انار به خاطر اینکه یک محصول ایرانی  است و ما هم صاحب بیشترین سطح زیر کشت آن در دنیا هستیم جامعه جهانی از ما انتظار دارد که اطلاعات لازم درباره ی این محصول را به او عرضه کنیم انار از جنبه های مختلف، آفات و بیماری ها مسائل باغبانی، آب و خاک، انبار داری مارکتینگ بازاریابی و غیره مسائل و مشکلاتی دارد که حل آن ها احتیاج به تحقیقات مستمر و برنامه ریزی شده دارد.

 منابع

1-بهداد، ابراهیم (1385)، فیتوپاتولوژی و بیماری های مهم گیاهی ایران، نشر عطر عترت

2-میر جلیلی، سید عباس(1381)، شناخت انار، نشر آموزش کشاورزی

3-عسکری، محمد علی(1367)، گزارش سمینار بررسی مسائل انار در ایران، نشر جهاد دانشگاهی دانشکده های کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

4-شاکری، م، میر حسینی، م، دهقانی، ف، 1386، بررسی و تعیین روش های کنترل پوسیدگی میوه انار در انبار، مجله پژوهش و سازندگی، شماره 74 صفحه 171-165.

5-رنجبر، ح، ذوالفقاری نسب، ر، قاسم نژاد، م، سرخوش، ع، 1386، تاثیر متیل جاسمونات در القاء مقاومت به سرمازدگی میوه انار رقم ملس ترش ساوه، مجله پژوهش و سازندگی، شماره 75، صفحه 49-43

6-رنجبر، ولی الله، اسید، یوسف، حسینی نیا، ماشاء الله، بهزادی حبیب راهنمای کاشت، داشت و برداشت انار، نشر آموزش کشاورزی، کرج 1383.

7-

 

8-www.iranfoodnews.com



Weblog Themes By Pichak

<< مطالب جدیدتر ........ مطالب قدیمی‌تر >>

موضوعات

آرشیو مطالب

درباره وبلاگ


دوستان به وبلاگ من خوش اومدین حتما نظر بدین منتظر نظرات سازنده شما هستیم (وه خیر بین)

s

Created By Webloger.5u.com

*
*
*
*
*
*
*

Powered by webloger ◄┤

Powered by webloger ◄┤

كد موسيقي براي وبلاگ

value= /script

  • ایران موزه | پاپو مارکت