ترخون و خواص دارویی آن

 

 

ترخون یک گیاه قدیمی چند ساله است که که ارتفاع آن ممکن است به 60سانتی ‏متر و بیشتر نیز برسد. ترخون دارای برگ‏ های سبزرنگ بلند و باریکی است که ضعیف نیز می ‏باشند. گیاه ترخون از خانواده‏ی گل آفتاب‏ گردان ‏ها است. گل ‏های این گیاه زرد رنگ هستند که در فواصل تیر تا مهر ماه شکوفه می ‏دهند. قدمت این گیاه به 500 سال قبل از میلاد برمی ‏گردد ترخون برای اولین بار در مناطق جنوبی روسیه و سیبری دیده شده است

امروزه 2 نوع از این گیاه کشت می ‏شود: روسیه و فرانسه

برگ‏ های گونه فرانسوی براق‏ تر و تند و تیزتر از گونه ‏ی روسیه‏ای آن می ‏باشداکثر ترخون‏هایی که به منظور استفاده در تجارت و بازرگانی استفاده می ‏شوند از برگ‏ های خشک شده‏ی گیاه ترخون فرانسوی حاصل می ‏شوند. البته برخی معتقدند که این گیاه آلمانی می باشد و به اشتباه فرانسوی نام گرفته است

خواص مفید ترخون

ترخون منبع بسیار خوبی از آهن، کلسیمو منگنز می‏ باشد. این سبزی همچنین دارای پتاسیم، منیزیم و ویتامین ‏های A و C می ‏باشد.

ترخون بیشتر به صورت یک سبزی در پخت و پز استفاده می ‏شود اما از آن برای مصارف پزشکی نیز استفاده می ‏کنند. به دلیل داشتن خاصیت بی‏ حس‏ کنندگی در دهان، یونانیان باستان این گیاه را برای  تسکین دندان دردمی‏ جویدند. این گیاه همچنین در قرون وسطی به عنوان یک پادزهر برای درمان سم مارگزیدگی استفاده می ‏شد. از دیگر خواص مفید ترخون می ‏توان به مواردی چون کمک به هضم بهتر غذا، مسکن ملایم و یک کمک کننده‏ ی خوب به پیشگیری از بیماری‏ های قلبیو چاقیاشاره کرد(البته به شرط این که به جای نمک استفاده شود( .

از قدیم الایام برای درمان دردهای شکمی و افزایش اشتهااز ترخون استفاده می ‏شده است. ترخون تنظیم کننده قاعدگیدر زنان است. این گیاه مخصوصاً اگر به شکل دم کرده مصرف شود برای رفع خستگیو آرامش اعصاببسیار سودمند است به همین دلیل برای افراد بیش فعال مفید است.

ترخون تولید صفرا به وسیله ‏یکبدرا افزایش می‏ دهد و به این ترتیب به هضم و گوارش غذا کمک می‏کند و موجب افزایش سرعت فرایند سم ‏زدایی در بدن می‏ شود.

افرادی که فشار خون بالایی دارند می‏توانند از این سبزی به جای نمک در غذا استفاده نمایند

 ترخون توانایی بسیار زیادی برای مبارزه با کرم‏های روده‏ای نیز دارد.

خواص مفید روغن ‏های فرار ترخون:

روغن‏های ضروری ترخون به وسیله‏ تقطیر با بخار آب از برگ ‏ها و گل ‏های این گیاه استخراج می‏شوند و شامل سینئول، استراگول، اوسیمن و فلاندرن می ‏باشند.

روغن ‏های ضروری یا همان اسانس های فرار موجود در ترخون دارای خواص زیادی می باشند که از آن جمله می توان به مواردی چون ضدرماتیسم، اشتها آور، کمک به بهبود گردش خون، کمک به گوارش بهتر غذاها، برطرف‏ کننده بوی بد، قاعده‏آور، محرک و کرم‏ زدا اشاره کرد.

حالا چگونگی تاثیر روغن‏های فرار بر روی برخی بیماری‏ ها را برای ‏تان توضیح می ‏دهم:

* ضد روماتیسم

بد نیست که بدانید دو عامل مهم در ایجاد رماتیسمدرد مفاصلو آرتریتالتهاب و ورم مفاصلدخیل هستند؛ 1) گردش خون و لنف نامناسب مخصوصاً در اندام‏ هایی مثل دست و پا و 2) تجمع مواد سمّی مانند اسید اوریک در بدن. خوب با این توضیحات برای درمان این بیماری باید 2 اتفاق بیفتد: یا این که ماده ی درمان کننده به جریان خون کمک کند و آن را آسان ‏تر نماید یا باید سم ‏زدا باشد یعنی باید سم‏ ها را از بدن خارج کند

روغن ‏های فرار ترخون بیشتر به دلیل اول برای این بیماری مفید هستند یعنی توانایی بسیار خوبی برای افزایش جریان خون دارند. بدین ترتیب موجب گرم شدن ناحیه ی آسیب دیده می ‏شوند و علاوه بر این نمی ‏گذارند که اسید اوریک در آن مکان‏ های خاص تجمع کنند. ترخون همچنین به سم‏ زدایی نیز به ‏وسیله‏ ی تحریک دفع ادرار و مدفوع کمک می‏ کند

 

* اشتهارآور

ترخون ترشح شیره‏ های گوارشی معده را تحریک می ‏کند و به همین دلیل موجب افزایش اشتها می ‏شود. این اتفاق درست در زمانی شروع می ‏شود که شما آن را در دهان تان قرار می ‏دهید جایی که در آن بزاق تولید می‏ شود. در قسمت ‏های پایین‏ تر دستگاه گوارشی، شیره‏ ی معده و صفرا ترشح می ‏شوند تا اگر غذایی در معده باشد سرعت هضم مواد غذایی را افزایش دهند و اگر نباشد و به عبارتی معده خالی باشد به نوبه ‏ی خود موجب افزایش اشتها شوند.

* کمک به بهبود گردش خون

روغن ‏های فرار موجود در ترخون گردش خون و مخاط را بهبود می ‏بخشند و به توزیع مناسب مواد مغذی، اکسیژن، هورمون ‏ها و آنزیم ‏ها در سراسر بدن کمک می ‏کنند.

 

 

* کمک به هضم مواد غذایی 

 

این روغن‏ها یا به عبارتی اسانس ‏ها همان ‏طور که در بالا ذکر شد موجب افزایش شیره‏ های گوارشی در سراسر دستگاه‏ گوارش می ‏شوند و بدین ترتیب به افزایش توانایی بدن به هضم مواد غذایی از طریق تجزیه‏ ی غذاها به مواد مغذی مختلف کمک می کند(ترخون به خصوص برای هضم پروتئین‏ ها و چربی‏ های گوشت کمک کننده ی خوبی است) و به وسیله‏ ی تحریک حرکات دودی روده‏ ها موجب تسهیل حرکت غذاها در کل سیستم گوارشی می ‏شوند

* بوزدایی

بوی تند و معطر ترخون برای دور کردن بوی بد از بدن استفاده می ‏شود. ترخون همچنین موجب مهار رشد میکروب ‏های روی پوست نیز می ‏شود و به این ترتیب موجب کاهش بیشتر بوی بدن می ‏شود.

* قاعده‏آور

ترخون قاعدگی را آسان ‏تر و آن را منظم می ‏کند. علاوه براین، ترخون موجب تسکین مشکلاتی چون دردهای شکمی، حالت تهوع، خستگی و دیگر آزار و اذیت‏های این دوران خواهد شد.

* محرک

ترخون موجب تحریک و تهییع مغز، سیستم عصبی، سیستم گوارشی، سیستم گردش خون و سیستم هورمونی(اندوکرینی) می ‏شود. به عبارتی این گیاه به نوبه ‏ی خود همه ‏‏ی سیستم ‏های متابولیکی را تحریک می ‏کند و در نتیجه رشد و ایمنی بدن را ارتقا می بخشد.

* کرم‏زدا

سمیّت این روغن کرم ‏های بدن را می ‏کشد. این ها شامل کرم‏های گرد و نواری که در روده یافت می ‏شوند، کرم قلاب‏ دار که می تواند به هر جایی از بدن برود و حتی کرم حشره که بر روی زخم‏ هاوجود دارد، می‏ شوند.

البته دقت داشته باشید که تا وقتی این روغن‏ ها به صورت موضعی و خارج از بدن استفاده می ‏شوند جای نگرانی وجود ندارد اما هنگامی که به صورت خوراکی مصرف می‏شوند باید مراقب بود زیرا این‏ها سمّی هستند.

چند نکته که باید توجه کنید:

این روغن‏ها به دلیل وجود استراگول سمّی هستند، استراگول نام دیگر میتل چاویکول است و از این رو نباید به کودکان کم سن (زیر 4 سال) و زنان باردار داده شود

ترخون را به صورت تازه 10 تا 14 روز می ‏توان در یخچالنگهداری کرد. اما در فریزر 4 تا 6 ماه قابل نگهداری است

برای خشک کردن ترخون، ابتدا آن را پاک کرده و خوب بشویید و سپس در یک محل تاریک و گرم قرار دهید وقتی که خشک شدند آن ها را درون شیشه‏ ی تمیزی ریخته و در جای خنک و تاریک نگه داری کنید

ترخون‏های خشک شده دارای طعم و مزه‏ ی همانند ترخون ‏های تازه نیستند، اما به هر حال برای زمانی که سبزی تازه در دسترس نیست مناسب هستند.

مریم مرادیان نیری - کارشناس تغذیهتبیان

ترخون

ترخون،گیاهی پایا به ارتفاع ۳۰ سانتیمتر تا ۱ متر است و دارای برگ‌های ساده به رنگ سبزاست . برگ‌های قاعده ساقه آن به ۳ لوب تقسیم می‌شود و کاپیتول‌های آن کوچک و به رنکسبز و خوشه‌ای است. تکثیر آن از طریق پیدایش جوانه‌ها در ریزوم گیاه صورت می‌گیرد . قسمت مورد استفاده ترخون برگ‌ها و سر شاخه‌ها جوان گیاه است.



ترکیبات شیمیایی: گیاه تازه ترخون دارای ۶۰ تا ۷۰درصد استراگول، ۱۵ الی ۲۰درصد اوسیمن (ocimene) و متیل کاویاکول (methylchaviacol) می‌باشد. همچنین مقدار کمی نیز تانن در ترخون وجود دارد.



خواص درمانی: اشتها آور، مقوی معده، مدر، ضداسکوربوت و کمی ضد کرم و قاعده آور است. برای رفع سکسکه و درمان قاعده گی نیز موثراست.



محل رویش: منشا اصلی ترخون دردره‌های آبرفتی روسیه و نواحی غربی آمریکای شمالی بوده‌است اما اکنون پرورش آن درتمام نقاط ایران معمول است .


آشنایی با خواص چای ترخون

تغذیه > آشنایی با خواص خوراکی‌ها  - همشهری آنلاین - شهره فرجی:


درد دندان و بی‌خوابی را می‌توان با نوشیدن چای ترخون برطرف کرد.

دیر زمانی است در اکثر نقاط دنیا از خواص چای ترخون استفاده می‌شود.

این گیاه دارای خواص متعددی از جمله درمان مارگزیدگی، دندان درد و برخی عفونت‌های انگلی است.

ترخون گیاهی معطر است که در دستورات آشپزی نیز کاربردهای فراوانی دارد.[سرکه ترخون]

ارتفاع این گیاه معطر، به 60 سانتی‌متر می‌رسد که دارای برگ‌های باریک و بلندی است.

گل‌های کوچک این گیاه بسته به نوع منطقه از زرد تا سیاه نوسان رنگ دارد.

طرز تهیه چای ترخون:

یک فنجان آب جوش تهیه کرده،  سپس یک قاشق غذاخوری از ساقه و برگ خشک شده ترخون را درون آن ریخته و 10 دقیقه صبر کنید تا خوب دم بکشد، سپس آن را گرم بنوشید.

نوشیدن یک فنجان چای ترخون در روز توصیه می‌شود.

خواص چای ترخون به شرح زیر می‌باشد:

• به افزایش صفرا توسط کبد کمک می‌کند و به این ترتیب فرآیند هضم و سم زدائی بدن راحت‌تر صورت می‌گیرد.

•  خستگی را از بین می‌برد و اعصاب را آرام می‌کند.

• کرم روده را از بین می‌برد.

• مشکلات بی‌خوابی را برطرف می‌کند.

• برای درمان درد دندان مفید است.

• بخاطر داشتن خواص آنتی باکتریال، برای ضدعفونی کردن زخم‌ها و بریدگی‌ها به کار می‌رود.

• اشتها را زیاد می‌کند.

• افسردگی را از بین می‌برد.[رابطه کم‌خوابی و افسردگی ]

..: Artemisia dracunculus :..

 

نام علمی ترخون ''دراکون کولوس'' است که از لغت یونانی دراگون به معنی اژدهایکوچک مشتق شده است. علت این نامگذاری احتمالا به سبب ریشه‌ی مارپیچی گیاه است. بنابر افسانه‌های قرون وسطایی،‌ گیاهانی که ریشه‌ی پیچ در پیچ دارند، می‌توانند نیشمارهای زهردار را درمان کنند. رومیان معتقد بودند که ترخون رفع خستگی می‌کند و درقرون وسطی زائران و مسافران قبل از آغاز زیارت و سفر، دسته‌های ترخون را در کفش‌هاو چکمه‌های خود می‌انباشته‌اند. زمانی از ریشه‌ی ترخون برای درمان دندان درداستفاده می‌شده است. برگ‌های ترخون حالت بی‌حسی خفیف در دهان ایجاد می‌کند. جراردادعا می‌کرد که ترخون تقویت کننده و دوست سر، قلب و کبد است .
امروزه دیگر ازترخون استفاده‌ی درمانی نمی‌شود،‌ اما یکی از متداول‌ترین گیاهان در طباخی اروپاستکه به صورت یکی از مواد ثابت طبخ غذای سنتی فرانسوی باقی‌مانده است. ترخون دارایمزه‌ی تند است که اگر بیش از اندازه مصرف شود، تندی آن قابل تحمل نخواهد بود. ازترخون برای تهیه سرکه‌ی ترخون، خردل ترخون و همچنین مخلوط با دیگر سبزی‌ها برایتهیه‌ی املت استفاده می‌شود. از ترخون بخصوص در طبخ غذاهای تخم‌مرغ دار و همچنینخوراک ماهی و مرغ استفاده می‌شود و ترخون تازه یا سرکه‌ی ترخون را برای تهیه سس‌هابه کار می‌برند. ترخون با خشک شدن عطر خود را از دست می‌دهد. ترخون روسی دارای مزهو عطر تندتر از نوع فرانسوی است، اما هر دو نوع آنها اشتها را تحریک می‌کنند .

زیستگاه طبیعی:
ترخون گیاه بومی اروپای جنوبی است که به مناطق دیگر نیز بردهشده است و به صورت گیاه باغی کشت می‌شود. ترخون در اروپا، آسیا و آمریکا به طورانبوه و تجاری به عمل می‌آید. ترخون روسی با نام علمی ''آرتمیزیادراگون کولیدس'' یکی از هم خانواده‌های نزدیک ترخون است که بومی سیبری و کناره‌های دریای خزر است .

مشخصات ظاهری :
ترخون گیاه بوته‌ای بادوام و معطر به طول 60 تا 90 سانتی‌متراست. ظاهر ترخون شبیه افسنطین و هم خانواده‌ی همین گیاه است. بر روی ساقه‌های لاغرگیاه،‌ برگ‌های صاف، براق و تیره می‌رویند. برگ‌ها باریک و کشیده هستند و در امتدادساقه با فاصله از یکدیگر قرار گرفته‌اند. از اواسط تا اواخر تابستان گل‌های کرویشکل کوچکی که سبز خاکستری یا سفید مایل به سبز و کرکی هستند، ظاهر می‌شوند. ترخونفرانسوی فقط در آب و هوای گرم گل می‌دهد. ترخون روسی ساقه‌های بلندتری دارد و گیاهسخت‌تر و مقاوم‌تری است که برگ‌های آن ناصاف و سبز کمرنگ هستند .

ترخون؛داروی خوش عطر

 

زادگاه اصلی ترخون ، دشت‌های جنوبی روسیه و جلگه‌های مغولستان و سیبری بوده است که با حمله مغولان این گیاه همراه آنها به کشورهای خاور نزدیک و اروپا راه یافته و نام ترخون را به خود گرفته است.
ترخون گیاه کوچکی است که به‌ندرت ممکن است ارتفاع آن به ۶۰ سانتیمتر برسد. برگ‌های آن سر تیز و دارای بوی مطبوع تندی است.

گل‌های کوچک سفیدرنگی دارد که تخم‌ نمی‌دهد و برای کشت آن باید نشاء آن را در بهار بکارند.

ابن‌سینا و زکریای رازی (پزشکان دانشمند ایرانی)، قبل از اروپاییان به خواص درمانی ترخون پی بردند؛ این دو پزشک دانشمند در کتاب‌های طبی خود می‌نویسند که ترخون نفخ را برطرف کرده و هوای آلوده از طاعون را ضدعفونی و پاک می‌کند.
ابن بیطار، ترخون را سبزی سفره غذا می‌داند و عقیده دارد چند برگ از ترخون اشتها را تحریک و نفس را معطر و خوشبو می‌کند.
ترخون در زمان جنگ‌های صلیبی به اروپا وارد شد و در نقاط مختلف اروپا کشت آن معمول شد و رواج یافت و امروزه این سبزی معطر را در غذا و دوا به کار می‌برند.

این گیاه از زمانی که در اروپا پیدا شد ، در طب و درمان امراض به کار رفت و در مصرف آن خواص اشتها‌آور، هضم‌کننده و ترشح‌کننده بزاق‌ دهان و همچنین داروی دردهای

/ 1 نظر / 134 بازدید
hasti

سلام.... آقای احمدی ...واقعا وبلاگ خوبی دارید...تبریک میگم...امیدوارم موفق باشید